6. Sınıf 3. Ünite Ahlaki Davranışlar

 

6. Sınıf 3. Ünite Ahlaki Davranışlar

DKAB.6.3.1. Doğru sözlü olmayı kendi hayatına yansıtabilme 

a) Doğru sözlü olmanın önemini kendisinden ve çevresinden hareketle gözden geçirir. 

b) Doğru sözlü olmanın bireysel ve toplumsal açıdan önemine dair çıkarımda bulunur. 

c) Doğru sözlü olmanın önemiyle ilgili ulaştığı çıkarımları değerlendirir. 

DKAB.6.3.2. Merhamet kavramını ayırt edebilme

a) Metinlerde yer alan merhamet ve merhametle ilişkili kavramları tespit eder.

b) Merhametli olmanın İslam ahlakındaki yeri ve önemini araştırır.

c) Merhametle ilgili davranış örneklerini bireysel ve toplumsal açıdan sınıflandırır.

DKAB.6.3.3. Adap ve nezaket kurallarını özetleyebilme 

a) Adap ve nezaket kurallarını çözümler.

b) Adap ve nezaket kurallarını sınıflandırır. 

c) Adap ve nezaket kurallarını yorumlar.

DKAB.6.3.4. Vatanını sevmenin önemi hakkında çıkarım yapabilme

a) Vatanını sevmenin önemi hakkında mevcut bilgisi dâhilinde varsayımda bulunur. 

b) Vatan sevgisiyle ilişkili kavramları listeler.

c) Vatan sevgisiyle ilişkili kavramları birbirleriyle ilişkisi açısından karşılaştırır. 

ç) Vatan sevgisinin önemi hakkında önermeler sunar.

d) Vatan sevgisinin önemi hakkında önermelerle ilgili değerlendirmede bulunur.

DKAB.6.3.5. Kunut dualarını ve bu duaların anlamlarını okuyarak yorumlayabilme

a) Kunut dualarını ve bu duaların anlamlarını okur.

b) Kunut dualarının anlamlarını kendi hayatı için anlamlı hâle getirir.  

c) Kunut dualarının anlamlarını değiştirmeyecek şekilde özetler.

Kunut Duaları Etkinlikleri    

ÜNİTE YARIŞMALARI

GRUPLAR YARIŞIYOR OYUNU

ÇILGIN ÇARK BİLGİ YARIŞMASI 

ÇİVİLİ MAÇ BİLGİ OYUNU

DİN DERSİ BİLGİ YARIŞMASI

SINIF BİLGİ YARIŞMASI

MİLYONER BİLGİ YARIŞMASI

KIZMA BİRADER BİLGİ YARIŞI

🏎️ BİLGİ YARIŞI

🎮 ONLİNE BİLGİ KAPIŞMASI

VAR MISIN YOK MUSUN BİLGİ YARIŞMASI

SÜRPRİZ KUTULAR GRUP YARIŞMASI

MAYINDAN KAÇ BİLGİ OYUNU

KAVRAM DÜELLOSU OYUNU 

TEST ROBOTU BİLGİ YARIŞMASI

KARŞILIKLI MAÇ BİLGİ OYUNU

AHLAKİ DAVRANIŞLAR

1Doğru Sözlü Olmak

• Ahlak: İnsanın kişiliğini iyi ya da kötü olarak nitelendirmeye imkân veren manevi özellikleri, karakter yapısı ve bunların yönlendirmesiyle sergilediği bilinçli davranışların toplamıdır.
• Toplumun ve bireyin huzuru, ahlaki tutumların varlığına bağlıdır. Ahlak; kişinin kendine, ailesine ve çevresine fayda sağlamasına aracılık eder. Bu sayede insanlar arası ilişkiler belirli kurallarla düzenlenir ve güven ortamı oluşur.
• Dinin en önemli ahlaki değerlerinden biri de doğruluktur. Doğruluk; kişinin sözlerinde, davranışlarında ve niyetlerinde dürüstlüğü gözetmesi, iyilikten yana tavır sergilemesi olarak tanımlanır.
• Doğruluk; güven, adalet ve samimiyetin temelidir. Sözüne sadık, emanete riayet eden ve kimseyi aldatmayan kişiler toplumda değer görür. Ayrıca dostlukların oluşmasında ve sürmesinde de doğru sözlülük önemli bir paya sahiptir.
• Yalan, toplumsal huzuru zedelediği ve insanlar arasında güvensizlik yarattığı için her toplumda kötü görülür. Bir yalanı örtmek için başka yalanlar söylenmesi ise ilişkileri giderek olumsuzluğa sürükler.
• Hz. Muhammed’in (sav) yaşamında da dürüstlük daima merkezde olmuştur. Daha peygamberlikten önce bile güvenilirliğiyle tanınmış, “el-Emin” sıfatıyla anılmıştır. Hayatı boyunca, hatta şaka sırasında dahi yalan söylememiştir.

“Doğruluktan ayrılmayın. Çünkü doğruluk iyiliğe, iyilik de cennete götürür… Yalan söz söylemekten kaçının. Çünkü yalan kötülüğe, kötülük de cehenneme götürür...”(Hadis-i Şerif)

2Merhametli Olmak

• Merhamet: Şefkat gösterme, acıma, yumuşak huylu olma, affetme ve bağışlama gibi anlamlara gelmektedir. Bu duygunun temelinde ise sevgi ve vicdan vardır.
• Dinimizde merhametli olmak tavsiye edilmiş ve Kur’an-ı Kerim’de bu konu hakkında sıkça uyarılar yapılmıştır. Kur’an’da merhameti ifade etmek için genellikle “rahmet” kavramı kullanılmıştır.
• Günlük hayatta sıkça kullandığımız besmelede Allah’ın (cc) Rahman ve Rahim isimlerine yer veririz. Böylece bir işe başlarken Allah’ın (cc) merhametini ve affediciliğini dile getirmiş oluruz.
• Rahman İsmi: Dünyadaki bütün varlıklara O’nun merhamet etmesini ifade eder. Bütün canlılara rızık vermesi ve onları koruması bu ismin yansımasıdır.
• Rahim İsmi: Ahirette sadece inananlara merhamet etmesini ve onları bağışlayacak olmasını ifade eder.

“…Gerçek şu ki, sizden kim bilmeyerek bir kötülük yapar da ardından tövbe edip kendisini düzeltirse, bilsin ki Allah çok bağışlayan, çok esirgeyendir.”(En’âm suresi, 54. ayet)

• Yüce Allah’ın insanlara peygamberler ve kutsal kitaplar göndermesi, O’nun rahmetinin kanıtlarındandır. Hz. Muhammed’in (sav) âlemlere rahmet olarak gönderilmesi de insanlara doğru yolun gösterilmesi anlamına gelir.
• Merhametli kişiler, tüm canlılara şefkatle yaklaşır, empati kurar ve kaba davranışlardan kaçınır. Kin, kibir ve nefret gibi olumsuz duyguları engellerler.

3Adap ve Nezaket Kurallarına Uymak

• Adap: “Edep” kelimesinin çoğuludur. Bir toplumda yerleşmiş, örf ve âdet hâline gelmiş, hoş ve doğru davranışları ifade eder.
• Nezaket: İnsanlara karşı kibar, saygılı ve incelikli davranmayı anlatır.
• Teşekkür etmek, selam vermek, konuşanı sabırla dinlemek ve gerektiğinde özür dilemek günlük yaşamdaki temel nezaket davranışlarındandır.
• İslam, hayatın her alanında ölçülü olmayı ve dengeyi gözetmeyi bir erdem sayar.

Selamlaşma Adabı

“Selamünaleyküm” sözü, “Huzur, güven ve esenlik seninle olsun” anlamını taşır ve içten bir duadır.

“Size bir selâm verildiği zaman, ondan daha güzeliyle veya aynı selâmla karşılık verin. Şüphesiz Allah, her şeyin hesabını gereği gibi yapandır.”(Nisâ suresi, 86. ayet)

“İman etmedikçe cennete giremezsiniz, birbirinizi sevmedikçe de iman etmiş olmazsınız. Size, yaptığınız taktirde birbirinizi seveceğiniz bir iş göstereyim mi? Aranızda selamı yayın.”(Hadis-i Şerif)

Selamlaşma Öncelikleri:

• Yürüyenler ➔ Oturanlara
• Araçta bulunanlar ➔ Yaya olanlara
• Yaşça küçük olanlar ➔ Büyük olanlara
• Sayıca az olanlar ➔ Kalabalık olanlara

İletişim ve Konuşma Adabı

• Sözlerde dürüst olmak, düşünceleri açık ve net ifade etmek esastır.
• Ses tonunu yükseltmemek ve incitici sözlerden kaçınmak gerekir.

Sosyal Medyada Dikkat Edilmesi Gerekenler:

• Türkçeyi doğru kullanmak
• Kaba ve kırıcı sözlerden kaçınmak
• İletişim ve kimlik bilgilerini gizli tutmak
• Mahremiyet kurallarını ihmal etmemek
• Paylaşılan bilgilerin doğruluğundan emin olmak

Sofra Adabı

• Yemeğe Besmele ile başlamak, israftan kaçınmak ve porsiyonları dengeli tutmak önemlidir.
• Yemekten önce ve sonra eller yıkanmalıdır. Yiyeceklerin helal yoldan temini ve şükredilmesi esastır.

“Artık Allah’ın size helâl ve temiz olarak verdiği rızıklardan yiyin. Eğer yalnız O’na ibadet ediyorsanız, Allah’ın nimetine şükredin.”(Nahl suresi, 114. ayet)

Sofra Adabı Kuralları:

• Yemeği oturarak yemek
• Yemeğe herkesle birlikte başlamak
• Yemeği hazırlayanlara teşekkür etmek
• Ağızda yiyecek ve içecek varken konuşmamak
• Yemek yerken acele etmemek ve ses çıkarmamak

4Vatanımızı Sevmek

• Vatan: Belli bir topluluğun ya da milletin hâkimiyet kurduğu, sınırları belirlenmiş ve üzerinde özgürce yaşadığı toprak parçasıdır.
• Millet: Ortak bir dile, dine, tarihe, ülküye, gelenek ve göreneklere sahip olan insan topluluğudur.
• Allah yolunda vatan ve kutsal değerler uğruna can verenlere şehit, savaşa katılıp sağ dönenlere ise gazi denir.

“Allah yolunda öldürülenlere “ölüler” demeyin. Hayır, onlar diridirler. Ancak siz bunu bilemezsiniz.”(Bakara suresi, 154. ayet)

• Tarihi Örnekler: Çanakkale Savaşı, Kurtuluş Savaşı, 1974 Kıbrıs Barış Harekâtı ve 15 Temmuz Darbe Girişimi (Ömer Halisdemir'in kahramanlığı) vatan sevgisinin büyük simgeleridir.
• Vatanın korunması için milli imkânlarla geliştirilen projelere (yerli üretim/teknoloji) sahip çıkılmalıdır.

5Bir Dua Öğreniyorum: Kunut Duaları

Kunut: Sözlükte "itaat etmek, ibadet etmek, ayakta durmak" demektir. Terim olarak ise namazda Allah'a sığınmak ve dua etmektir. Yatsı namazından sonra kılınan Vitir namazının 3. rekatında okunduğu gibi zor durumlarda, afet ve salgınlarda da okunabilir.

1. Kunut Duası

Okunuşu:
Allâhümme innâ nestaînüke. ve nestağfirüke. ve nestehdîk. ve nü’minü bike. ve netûbü ileyk. ve netevekkelü aleyk. ve nüsnî aleykelḫayra küllehû neşküruke velâ nekfüruk. ve naḫleu ve netrukü men yefcüruk.

Anlamı:
Allah’ım! Senden yardım isteriz, günahlarımızı bağışlamanı isteriz, razı olduğun şeylere hidayet etmeni isteriz. Sana inanırız, sana tövbe ederiz. Sana güveniriz. Bize verdiğin bütün nimetleri bilerek seni hayır ile överiz. Sana şükrederiz. Hiçbir nimetini inkâr etmez ve onları başkasından bilmeyiz. Nimetlerini inkâr eden ve sana karşı geleni terk ederiz.

2. Kunut Duası

Okunuşu:
Allâhümme iyyâkena’büdü. ve lekenüsallî. ve nescüdü. ve ileyke nes’â. ve naḥfidü. Nercû raḥmeteke. ve naḫşâ aẕâbeke. İnne aẕâbeke. bilküffâri mülhiḳ.

Anlamı:
Allah’ım! Biz yalnız sana kulluk ederiz. Namazı yalnız senin için kılarız, ancak sana secde ederiz. Yalnız sana koşar ve sana yaklaştıracak şeyleri kazanmaya çalışırız. İbadetlerini sevinçle yaparız. Rahmetinin devamını ve çoğalmasını dileriz. Azabından korkarız, şüphesiz senin azabın kâfirlere ve inançsızlara ulaşır.